{"id":757,"date":"2025-04-07T10:05:57","date_gmt":"2025-04-07T10:05:57","guid":{"rendered":"https:\/\/villagreco.pl\/?p=757"},"modified":"2025-08-12T14:39:54","modified_gmt":"2025-08-12T14:39:54","slug":"z-prowincji-na-salony","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/villagreco.pl\/pl\/z-prowincji-na-salony\/","title":{"rendered":"Z prowincji na salony"},"content":{"rendered":"<div>\n<div>\n<p>Z PROWINCJI NA SALONY &#8211; o sa\u0142atce greckiej<\/p>\n<p>Sa\u0142atka grecka (czyli <em>horiatiki salata<\/em> \u2013 \u201esa\u0142atka wiejska\u201d) to jedno z najbardziej rozpoznawalnych da\u0144 kuchni greckiej, ale jej historia jest du\u017co m\u0142odsza, ni\u017c mog\u0142oby nam si\u0119 wydawa\u0107. Mimo \u017ce Grecy jedli oliwki, ser i warzywa ju\u017c w staro\u017cytno\u015bci, to klasyczna sa\u0142atka grecka w dzisiejszej formie powsta\u0142a dopiero w XX wieku. <em>Horiatiki salata<\/em> w formie, jak\u0105 znamy dzi\u015b (og\u00f3rek, pomidor, cebula, oliwki, feta, oliwa, oregano), pojawi\u0142a si\u0119 w Atenach w latach 60.\u201370. XX w. Istnieje teoria, \u017ce powsta\u0142a jako \u201esprytna odpowied\u017a\u201d restaurator\u00f3w na rz\u0105dowe regulacje cenowe. Rz\u0105d ustala\u0142 maksymalne ceny na dania \u201esa\u0142atkowe\u201d \u2013 ale feta by\u0142a wtedy uznawana za \u201eser\u201d, nie \u201edodatek\u201d, wi\u0119c do\u0142o\u017cenie plastra fety omija\u0142o ograniczenia cenowe. I tak powsta\u0142a sa\u0142atka z fet\u0105 \u201ena wierzchu\u201d \u2013 dzi\u015b klasyka! Natomiast \u201eprototyp\u201d znanej dzi\u015b szeroko sa\u0142atki pochodzi z wiejskich region\u00f3w Grecji, szczeg\u00f3lnie z po\u0142udnia (Peloponez, Cyklady). By\u0142a jedzeniem rolnik\u00f3w \u2013 szybkim, po\u017cywnym, bazuj\u0105cym na warzywach z ogr\u00f3dka, serze i oliwie. Podawa\u0142o j\u0105 si\u0119 w glinianej lub metalowej misie, z chlebem na zakwasie do maczania w oliwie i soku z warzyw, tak zwana \u201epapara\u201d. Papara (<em>\u03c0\u03b1\u03c0\u03ac\u03c1\u03b1<\/em>) to tradycyjny grecki rytua\u0142 jedzenia chleba maczanego w oliwie, sosie lub bulionie \u2013 czyli co\u015b mi\u0119dzy \u201eczyszczeniem talerza\u201d a prost\u0105, domow\u0105 przyjemno\u015bci\u0105. Wraz z rozwojem turystyki w Grecji (od lat 70. XX w.), horiatiki sta\u0142a si\u0119 ambasadorem greckiej kuchni. Tury\u015bci pokochali jej prostot\u0119 i \u015bwie\u017co\u015b\u0107, wi\u0119c roznios\u0142a si\u0119 po \u015bwiecie. Sk\u0142adniki jej tradycyjnej wersji to: pomidory \u2013 krojone w cz\u0105stki, og\u00f3rek \u2013 najcz\u0119\u015bciej w plasterkach, czerwona cebula \u2013 w pi\u00f3rka, czarne oliwki \u2013 najcz\u0119\u015bciej odmiana kalamata, feta \u2013 w jednym kawa\u0142ku, nie pokruszona!, oliwa z oliwek oraz oregano. Wbrew wersji \u201emi\u0119dzynarodowej\u201d oryginalna sa\u0142atka grecka nie zawiera, sa\u0142aty, papryki, sos\u00f3w ani, o zgrozo co zdarza\u0142o mi si\u0119 spotyka\u0107 \u2013 kukurydzy. Natomiast tak jak ju\u017c wspomina\u0142am w tek\u015bcie Od wyboru do koloru, na temat lokalnej kuchni Zakynthos, jak Grecja d\u0142uga i szeroka wariant\u00f3w sa\u0142atki greckiej jest du\u017co. Na przyk\u0142ad na wyspie Santorini zamiast og\u00f3rk\u00f3w dodaje si\u0119 cz\u0119sto kapary b\u0105d\u017a ich li\u015bcie. Czasami pomidory s\u0105 suszone lub pieczone \u2013 uznaje si\u0119 to za lokaln\u0105 specjalno\u015b\u0107. Fet\u0119 natomiast zast\u0119puj\u0119 si\u0119 niekiedy lokalnym serem chloro, robionym z mleka koziego. Blisk\u0105 kuzynk\u0105 horiatiki jest sa\u0142atka dakos, popularna na Krecie. Jej baz\u0105 s\u0105 sucharki j\u0119czmienne \u2013 paximadi \u2013 polane oliw\u0105 i przykryte pomidorami. Na wierzch k\u0142adzie si\u0119 mizithr\u0119 (mi\u0119kki, lekko s\u0142ony ser) zamiast klasycznej fety. Krete\u0144czycy dorzucaj\u0105 r\u00f3wnie\u017c \u015bwie\u017ce zio\u0142a jak np. dzikie oregano, mi\u0119t\u0119 czy tymianek. Na Cykladach, na wyspie Mykonos, sk\u0142adnik\u00f3w si\u0119 nie oszcz\u0119dza. Mamy tutaj wersj\u0119 na bogato, \u201eturystyczn\u0105\u201d, z rukol\u0105, awokado, a nawet grillowanymi warzywami. Wyspa Rodos, na kt\u00f3rej s\u0105 silne wp\u0142ywy kuchni bliskowschodniej sa\u0142atka grecka bywa bardziej \u201etre\u015bciwa\u201d. Dodaje si\u0119 zielon\u0105 papryk\u0119, lokalne oliwki, a czasem gotowane ziarna pszenicy. Natomiast tutaj, na Zakynthos mo\u017cna znale\u017a\u0107 wersj\u0119 z marynowan\u0105 cebul\u0105 lub s\u0142odszymi pomidorami koktajlowymi. Niekiedy dodaje si\u0119 te\u017c lokalny ser ladotyri. Niezale\u017cnie od ilo\u015bci i rodzaj\u00f3w sk\u0142adnik\u00f3w o jednej rzeczy nale\u017cy pami\u0119ta\u0107. Fet\u0119 zawsze podajemy w kawa\u0142ku na wierzchu sa\u0142atki! Grecy przed skonsumowaniem dziel\u0105 j\u0105 widelcem i mieszaj\u0105 z warzywami, to wa\u017cny rytua\u0142 o kt\u00f3rym nale\u017cy pami\u0119ta\u0107\ud83d\ude0a<\/div>\n<\/div>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Z PROWINCJI NA SALONY &#8211; o sa\u0142atce greckiej Sa\u0142atka grecka (czyli horiatiki salata \u2013 \u201esa\u0142atka wiejska\u201d) to jedno z najbardziej rozpoznawalnych da\u0144 kuchni greckiej, ale jej historia jest du\u017co m\u0142odsza, ni\u017c mog\u0142oby nam si\u0119 wydawa\u0107. Mimo \u017ce Grecy jedli oliwki, ser i warzywa ju\u017c w staro\u017cytno\u015bci, to klasyczna sa\u0142atka grecka w dzisiejszej formie powsta\u0142a dopiero [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":30,"featured_media":1445,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[110],"tags":[],"class_list":["post-757","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-bez-kategorii"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/villagreco.pl\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/757","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/villagreco.pl\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/villagreco.pl\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/villagreco.pl\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/30"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/villagreco.pl\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=757"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/villagreco.pl\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/757\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1447,"href":"https:\/\/villagreco.pl\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/757\/revisions\/1447"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/villagreco.pl\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1445"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/villagreco.pl\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=757"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/villagreco.pl\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=757"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/villagreco.pl\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=757"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}