14 cze, 2025

Υεια μας! Czyli na zdrowie!

Grecja to jedna z kolebek winiarstwa. Już ok. 3000 lat p.n.e. na Krecie i w innych częściach starożytnej Hellady produkowano wino. Minojczycy i Mykeńczycy mieli rozwinięty handel winem — eksportowali je nawet do Egiptu i na Bliski Wschód. Wino w Grecji to nie tylko napój, ale też symbol religijny i kulturowy. Jak powiedział kiedyś Martin Luther King: „Piwo produkują ludzie. Wino stworzył bóg”. Żadne Dionizje czyli specjalne misteria na cześć boga wina i ekstazy Dionizosa nie mogły obyć się bez wina podobnie jak sympozjony czyli filozoficzno-towarzyskie uczty podczas których pito rozwodnione wino, dyskutowano i śpiewano pieśni. Grecy zakładali kolonie w całym basenie Morza Śródziemnego (np. w Italii, Galii czy na Sycylii), gdzie zaszczepiali kulturę winiarską, która potem wpłynęła na rozwój wina w Rzymie i dalej w Europie. Za panowania Turków Osmańskich (od XV w.) produkcja spadła, zgodnie z doktryną islamu zabrania się spożywania alkoholu, stąd ustała też jego produkcja — ale Grecy dalej robili wino na potrzeby domowe i kościelne. Oczywiście dotyczyło to terenów okupowanych przez Turków. Na Wyspach Jońskich, które w tym czasie były pod panowaniem weneckim przemysł winiarski kwitł w najlepsze. Po odzyskaniu niepodległości (XIX w.) Grecja powoli odbudowywała tradycję winiarską. Do dziś produkuje wina tradycyjne jak i nowoczesne klasy premium, często z lokalnych oryginalnych szczepów. Obecnie greckie wina zyskują uznanie na świecie. Są unikalne, często z winorośli rosnących w ekstremalnych warunkach jak np. wulkaniczna gleba na Santorini. Ten unikalny charakter win zachował się ze względu na… filokserę – jest to mikroskopijny insekt z rodziny mszyc, który atakuje korzenie winorośli powodując ich gnicie. W XIX wieku filoksera została przywieziona z Ameryki Północnej do Europy i zniszczyła 70% europejskich winnic. Również na terenach Grecji, ale nie siała tu takiego zniszczenia jak np. we Francji. Dzięki izolacji (winnice znajdujące się na wyspach) oraz w niektórych regionach dzięki rodzajowi gleby (wulkaniczne, kamieniste), które były nieprzyjazne dla pasożyta udało się uratować wiele ze starych, oryginalnych szczepów. Dzięki temu takie wyspy jak np. Santorini czy Zakynhtos uniknęły epidemii i wiele starych krzewów winorośli rośnie na własnych korzeniach co jest bardzo rzadkie w Europie. Dziś w Grecji istnieje ponad 300 odmian winorośli, wybór jest więc dość pokaźny. Na co więc warto się zdecydować? Winiarską ciekawostką jest wino Retsina, które produkowane jest tylko i wyłącznie w Grecji. Jeśli chcielibyście spróbować jak smakuje las w butelce to na pewno warto sięgnąć po kieliszek retsiny. Ten specyficzny smak wino zawdzięcza żywicy, którą dodaje się w procesie produkcji. Skąd ten nieoczywisty dodatek? Historia sięga aż starożytności, bowiem żywicy używano do uszczelniania amfor, w których przechowywano wino. Przenikała w ten sposób do trunku i nadawała mu niepowtarzalny aromat. Retsina świetnie pasuje do greckich mezze. Natomiast jest jedna rzecz o której należy pamiętać, retsina musi być mocno schłodzona przed podaniem! Wtedy smakuje najlepiej. Co prawda Polacy często mieszają retsinę np. ze spritem żeby złagodzić jej żywiczny smak, ale wśród Greków uchodzi to za profanację tego trunku😊 Zakynthos również ma swoje winiarskie tradycje, choć wina produkowane na wyspie nie są aż tak szeroko znane jak np. wina z Santorini czy Peloponezu. Ale zdecydowanie warto spróbować lokalnych trunków, bo są autentyczne, często rzemieślnicze i mają w sobie coś wyjątkowego. Winiarską wizytówką wyspy jest Verdea – tradycyjne białe wino o nazwie pochodzącej od włoskiego słowa verde czyli zielony. Wina verde to typ wina produkowanego głównie w regionie Minho w północno-zachodniej Portugalii. Ich nazwa odnosi się nie tylko do koloru, ale także do młodego wieku win, które są często spożywane w ciągu roku od ich produkcji. Cechą charakterystyczną win zielonych jest ich lekka, orzeźwiająca kwasowość oraz niskie stężenie alkoholu, często w przedziale 8-11%. Jeśli chodzi o lokalną odmianę tego wina to produkowane jest z mieszanki lokalnych szczepów, takich jak Skiadopoulo, Pavlos, Robola i Goustolidi. Jest często aromatyczna, pełna, czasem lekko utleniona, z wysoką kwasowością – idealna do lokalnych dań. Drugim flagowym produktem winiarskim Zakynthos jest wino Avgoustiatis – czerwony skarb tej wyspy. Jest to autochtoniczny czerwony szczep winorośli. Wina, które z niego powstają są eleganckie, lekko przyprawowe, owocowe i z miękkimi taninami. Można pić je młode, ale lepsze wersje nadają się też do starzenia. Również szczep Robola, z którego powstają świeże, cytrusowe, mineralne wina idealne na lato, choć znany jest bardziej z Kefalonii, to uprawiany również tutaj na Zante.

W tawernach warto zamówić tak zwane σπιτιού κρασί, czyli wino domowe. Wiele rodzin na Zakynthos robi własne wino, które choć nie ma etykiety i przechowywane jest w kartonowych opakowaniach nie eleganckich zakorkowanych butelkach, to zachwyca swoją autentycznością i nie ma nic lepszego w upalne letnie dni jak mocno schłodzony domowy specjał.

Lokalne winiarnie:

Grampsas Winery (Lagopodo)